کتاب دکتر مهران اسماعیلی، عضو هیئت علمی گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی دانشکده الهیات و ادیان ، با عنوان «ساختار اجتماعی یثرب در بنیان مدینة النبی (ص)» در شانزدهمین دوره موفق به کسب رتبه سوم در بخش بزرگسال شد.
به گزارش روابط عمومی دانشگاه شهید بهشتی در آیین اختتامیه این دوره ازجشنواره، از این اثر علمی با حضور دکترمسعود پزشکیان رئیسجمهور تجلیل به عمل آمد.
این پژوهش با رویکردی میانرشتهای و با بهرهگیری از روش نقد تاریخی، به بازخوانی جامعه یثرب/مدینه در دوره صدر اسلام میپردازد. نویسنده در این اثر، ضمن بررسی نقش پیامبر اکرم (ص) و وحی در شکلگیری جامعه نوپای اسلامی، شرایط اجتماعی، ساختارهای قبیلهای و سبک زندگی مردم آن دوره را تحلیل کرده است.
در بخشهای مختلف کتاب، از رهیافتهای جغرافیایی، مردمشناسانه، زبانشناسانه، مدیریتی، قرآنی و حدیثی بهره گرفته شده و تصویری نو از ساختار اجتماعی یثرب ارائه شده است. بر اساس یافتههای این تحقیق، یثرب/مدینه در دوره پیامبر (ص) مجموعهای از روستاها با ساختاری دوگانه در مناطق یثرب علیا و یثرب سفلی بوده و تلقی متعارف از «شهر مدینه» بیش از آنکه بازتاب واقعیتهای دوره نبوی باشد، محصول تحولات سده دوم هجری است.
این اثر همچنین با تبیین نسبت میان وحی و زمینههای سیاسی ـ اجتماعی عصر نبوی، کوشیده است پیوندی مستحکم میان آموزههای دینی و بستر تاریخی شکلگیری جامعه اسلامی برقرار کند.